“Nỗi đau” này không chỉ là mất tiền, mà còn là sự hụt hẫng về tinh thần. Nguyên nhân phần lớn nằm ở việc bạn chưa biết cách xem hậu độ gà chọi một cách chuẩn xác.
Hậu độ của gà chọi không chỉ là những hàng vảy phía sau chân, mà nó chính là “bản đồ” thể hiện độ bền, khả năng chịu đòn và cái “tài” ẩn giấu của một chiến kê. Một con gà có đòn lối hay đến đâu nhưng hậu độ nát, khai hoặc thiếu thì cũng khó lòng đứng vững đến hồ cuối cùng.
Trong bài viết này, từ kinh nghiệm thực chiến và nghiên cứu sâu các tài liệu cổ như Kinh Kê và sách Thú Nuôi Gà Nòi, tôi – Trang chủ Bj38, sẽ hướng dẫn bạn cách phân tích hậu độ chi tiết từ A đến Z để chọn được những chiến kê ưng ý nhất.
Tại Sao “Hậu Độ” Lại Quan Trọng Đến Vậy?
Trong giới chơi gà nòi, có câu: “Đầu công, mình phụng, cánh vỏ trai, chân dài quản ngắn chẳng sợ ai”. Tuy nhiên, để con gà có thể phát huy được hết sức mạnh đó, bộ chân – đặc biệt là phần hậu độ – đóng vai trò cốt yếu. Tại sao tôi lại khẳng định như vậy?

- Thể hiện độ bền (Nước khuya): Sách xưa đã dạy: “Vảy hậu một đàng thăng băng, No nê khỏi cựa mới rằng bền cho”. Hậu độ tốt báo hiệu con gà có sức bền bỉ, càng đá càng hăng, không bị “rót” (bỏ chạy) khi trận đấu kéo dài.
- Dự báo khả năng chịu đòn: Một bộ chân vững chắc với lớp vảy hậu dày, xếp lớp gọn gàng giúp gà giảm thiểu chấn thương khi va chạm mạnh.
- Tránh lãng phí công nuôi: Nuôi một con gà nòi tốn rất nhiều công phu. Nếu chọn nhầm con gà có “vảy rủi” như khai hậu hay nát hậu, bạn đang lãng phí thời gian và tiền bạc vào một chiến binh đã cầm chắc phần thua.
Kiến Thức Nền Tảng Về Cấu Trúc Chân Gà
Trước khi đi sâu vào phân tích tốt xấu, người mới chơi cần hiểu rõ các thuật ngữ cơ bản về cấu trúc vảy ở mặt sau chân gà:
- Hàng Hậu: Là hàng vảy chạy dọc phía sau chân, từ gối xuống đến cựa. Đây là bộ phận quan trọng nhất để đánh giá độ bền.
- Hàng Độ (Vảy Độ): Là hàng vảy nằm giữa hàng hậu và hàng kẽm, chạy từ ngón chân lên quá cựa. Vảy độ cần phải to, rõ, đóng cao thì gà mới có tài.
- Hàng Kẽm: Hàng vảy nằm giáp với hàng độ, bổ trợ cho việc xem tướng gà.
Cách Xem Hậu Độ Gà Chọi – Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-Z
Dưới đây là phần “thịt” quan trọng nhất. Tôi sẽ chia sẻ cách phân biệt các loại vảy hậu độ dựa trên hình dáng và sự sắp xếp của chúng.

1. Những Thế Hậu Độ “Thần Kê” Nên Chọn
Theo kinh nghiệm của tôi và các tài liệu cổ, những con gà sở hữu các đặc điểm sau đây thường là gà hay, gà dữ, nên giữ lại nuôi:
- Hậu độ “Thăng Băng” (Thẳng tắp): Hàng vảy hậu phải chạy thẳng một đường từ gối xuống đến cựa, không bị đứt đoạn, không bị lệch. Điều này biểu thị cho khí chất trung chính, bền bỉ.
- Hậu độ “No Nê”: Vảy phải to, căng, đầy đặn, cảm giác như vảy nổi lên rõ rệt. Gà có vảy hậu no nê thường có lực đá mạnh và chân trụ vững.
- Vảy Úp Hậu: Đây là loại vảy cực tốt. Các vảy ở hàng hậu úp xuống một cách đều đặn, giống như mái ngói lợp. Gà có vảy úp hậu thường rất lì đòn. Đặc biệt nếu có “Tam liên giáp hậu” (ba vảy lớn đóng ngay cựa nằm ở hàng úp hậu) thì là gà dữ, hiếm gặp.
- Vảy Độ Tiền: Vảy độ đóng đều từ ngón nội lên đến chí cựa, vảy phải no đầy, nhỏ nét, không lép. Đây là dấu hiệu của gà biết dùng cựa và ra đòn chính xác.
2. Những Dạng Hậu Độ “Tử Huyệt” Cần Tránh Xa
Tôi khuyên bạn, nếu gặp gà có những dấu hiệu sau, dù ngoại hình đẹp đến mấy cũng nên cân nhắc loại bỏ để tránh “nuôi tốn lúa, đá thua tiền”:
- Khai Hậu (Vảy nứt): Vảy hậu không liền mạch mà bị nứt ra, hoặc sắp xếp lộn xộn không theo hàng lối. Sách Kinh Kê nói rất rõ: “Khai mương vảy đóng khô vi, Chơn như gà chết võ thuần chẳng sai”. Gà khai hậu thường thiếu sức bền, dễ bỏ chạy giữa chừng.
- Nát Hậu: Các vảy hậu bị vỡ vụn, nhỏ li ti, không thành hình thù rõ ràng. Đây là tướng gà yếu, đá không có lực và rất dễ bị chấn thương.
- Vảy Hậu Thiếu: Hàng hậu không chạy xuống tới cựa mà bị đứt đoạn giữa chừng hoặc chỉ xuống được một đoạn ngắn. Gà này thường là gà lai, xuống bổn, không đủ phẩm chất của một chiến kê thực thụ.
- Bể Biên: Vảy ở hàng biên (giáp ranh giữa trước và sau) bị nứt hoặc vỡ. Đây cũng là dấu hiệu của gà kém chất lượng.
Giải Quyết Vấn Đề Nâng Cao & Lời Khuyên Chuyên Gia
Sau nhiều năm lăn lộn ở các sới gà, tôi nhận thấy nhiều anh em mắc sai lầm là chỉ chăm chăm nhìn vào một vài cái vảy “độc” mà quên mất sự tổng hòa. Dưới đây là những kinh nghiệm xương máu:

Đừng Chỉ Xem Hậu, Hãy Xem Cả “Độ”
Hậu tốt mà Độ xấu thì cũng vứt. Hàng Độ (vảy độ) cần phải đóng cao, vượt qua cựa và hướng lên gối (độ nhập gối).
- Nếu vảy độ không có hoặc đóng thấp: Gà lai, đá không ăn ai.
- Nếu vảy độ thiếu (chưa lên tới mí cựa): Gà đứng yếu, không cầm cự được lâu.
- Nếu vảy độ đóng sát gối: Rất tốt, gà này có đòn cáo, hạ đối thủ nhanh.
Kỹ Thuật “Soi” Kẽm và Sự Kết Hợp
Một bí mật ít người để ý: Hãy nhìn hàng kẽm. Hàng kẽm phải sạch sẽ, không được có vảy dặm lung tung. Nếu hàng hậu và hàng độ chạy song song (liên lộ song song), đều đặn như hai đường ray tàu hỏa thì đó là gà quý. Nó báo hiệu con gà có đôi chân cực kỳ linh hoạt, công thủ toàn diện.
Quan Niệm Sai Lầm Về “Vảy Rủi”
Nhiều người thấy vảy “Dặm ngoại” (một vảy nhỏ chen vào hàng ngoại) là sợ, cho là gà xấu. Nhưng thực tế, nếu vảy dặm này đóng đúng chỗ (ví dụ như Dặm cốt), nó có thể là một vũ khí bí mật. Tuy nhiên, nếu dặm ngoại đóng ở vị trí “cách ba vảy” thì coi chừng, đó là gà dễ bị đui mắt.
Kết Luận
Tóm lại, cách xem hậu độ gà chọi chuẩn xác là phải tìm kiếm sự “Thẳng – Đầy – Sâu”.
- Chọn gà có hậu độ thẳng tắp, vảy to, no nê, úp đều xuống cựa.
- Tuyệt đối tránh gà Khai hậu, Nát hậu, Hậu thiếu.
- Kết hợp xem Hàng Độ: Vảy độ phải đóng cao qua cựa, rõ nét.
Là một người đam mê gà nòi, tôi khuyên bạn hãy kiên nhẫn. Đừng vì nôn nóng mà chọn bừa một con gà có hậu độ xấu. “Công nuôi gà xấu công toi”. Hãy dành thời gian tuyển lựa kỹ càng, vì một chiến kê có bộ chân vững chãi chính là niềm tự hào và là tài sản vô giá của người chơi gà.
Bạn còn thắc mắc về vảy gà nào không? Hãy để lại bình luận bên dưới, tôi sẽ giải đáp chi tiết từng trường hợp!
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
1. Gà có vảy “Khai hậu” có đá được không?
Theo kinh nghiệm và sách vở để lại, gà khai hậu (vảy nứt, không liền mạch) thường không bền sức. Có thể nó đá vài chân đầu rất hay, nhưng càng về khuya càng đuối và dễ bỏ chạy. Nếu nuôi để đá hội lớn thì không nên dùng.
2. Vảy “Úp hậu” là gì và có tốt không?
Vảy úp hậu là các vảy ở hàng hậu xếp chồng lên nhau và úp xuống phía dưới (hướng về cựa) một cách đều đặn. Đây là vảy tốt, báo hiệu gà lì đòn và có sức chịu đựng cao.
3. Làm sao phân biệt được vảy độ tốt và xấu?
Vảy độ tốt phải đóng từ ngón chân lên quá cựa, càng cao càng tốt (nhập gối), vảy phải to, tròn, rõ nét. Vảy độ xấu là vảy đóng thấp, mờ nhạt, hoặc bị ngắt quãng (độ thiếu).
4. Gà nòi có vảy “bể biên” có nên nuôi không?
Không nên. Vảy bể biên (nứt vỡ ở hàng biên) thường là dấu hiệu của gà lai hoặc gà có gen không thuần, khả năng thi đấu kém và thiếu sự ổn định.

