Trang chủCách nhìn gà biết lối đá chính xác nhất là sự tổng hòa của việc xem tướng mạo (đầu, cổ, thân), xem vảy (huyền trâm, án thiên…) và xem nết (thần thái). Con gà có ngoại hình tốt, vảy đẹp chưa chắc đã thắng, nhưng con gà có “tướng dữ” và vảy “độc” thì tỷ lệ sở hữu đòn cáo là rất cao.
Tại Sao Việc “Nhìn Tướng Biết Tài” Lại Quan Trọng?
Trong giới chơi gà, người ta thường nói: “Có tiền mua tiên cũng được, nhưng chưa chắc có tiền mua được gà hay”. Tại sao lại như vậy?
- Tiết kiệm thời gian và công sức: Nuôi một con gà nòi từ lúc mới nở đến khi ra trường mất từ 9 tháng đến cả năm trời. Nếu không biết cách lựa chọn từ sớm (qua các đợt lựa lúc 2 tháng, 7 tháng, 9 tháng tuổi), bạn sẽ lãng phí công sức vỗ béo một con gà “vô dụng”.
- Tránh bị lừa gạt: Những người bán gà thường “tán hươu tán vượn” để bán những con gà thua độ (gà niền) hoặc gà bệnh. Nếu bạn biết xem tướng, xem vảy, bạn sẽ tự tin đánh giá giá trị thực của con gà mà không cần nghe lời quảng cáo.
- Bảo tồn giống nòi: Việc biết nhìn gà giúp bạn chọn được những con gà mái nòi rặt dòng và gà trống chiến tướng để đúc mái, tạo ra thế hệ sau gan lì và tài ba.
Kiến Thức Nền Tảng Cho Người Mới Bắt Đầu
Trước khi đi sâu vào chi tiết, bạn cần phân biệt rõ hai dòng gà chính để có cái nhìn chuẩn xác, vì tiêu chuẩn chọn lựa của chúng khác nhau:
- Gà Đòn (Phổ biến ở miền Trung, Bắc): Đặc điểm là to xương, nhiều thịt, ít lông (cổ và đùi thường trụi), da đỏ au. Loại này đá bằng đòn, sức chịu đựng dẻo dai, trận đấu thường kéo dài. Khi chọn gà đòn, ta chú trọng vào khung xương và sức bền.
- Gà Cựa (Phổ biến ở miền Nam): Đặc điểm là nhỏ con hơn, lông dày đầy đủ, chân nhỏ, thanh thoát và đặc biệt là cặp cựa sắc bén. Gà cựa đá nhanh, kết thúc trận đấu sớm bằng những đòn đâm chí mạng. Khi chọn gà cựa, ta chú trọng vào độ lanh lẹ và độ “độc” của cặp cựa.
CÁCH NHÌN GÀ BIẾT LỐI ĐÁ – HƯỚNG DẪN CHI TIẾT TỪ A-Z
Dưới đây là những kinh nghiệm tôi đúc kết được từ các tài liệu cổ như “Kê Kinh” và thực tế nuôi dưỡng, giúp bạn nhìn xuyên thấu khả năng của một chú gà.
1. Nhìn Ngoại Hình (Tướng Pháp): “Nhất Thủ, Nhì Vĩ”
Ngoại hình là cái đập vào mắt đầu tiên. Một con gà hay phải có sự cân đối và toát lên vẻ uy dũng.
- Đầu và Cổ:
- Đầu: Đầu to thì can đảm, nhưng phải đi liền với cổ to mới tương xứng. Gà đầu bề ngang rộng thường lì đòn.
- Mặt: Nên chọn gà có mặt hình tam giác (mặt điền) hoặc mặt ó (lanh lẹ). Da mặt phải đỏ tươi, căng bóng.
- Mắt: Đây là điểm “tử huyệt” để đánh giá độ lì. Hãy chọn gà mắt ếch (mắt lồi, linh hoạt), mắt sâu (khó bị dính cựa), mí mắt mỏng (lanh lẹ). Màu mắt vàng thau hoặc trắng dã là tốt nhất. Tránh gà mắt đỏ hoặc đen lì đờ.
- Mỏ: Mỏ phải ngắn, to và khép kín. Mỏ ngắn giúp gà mổ nhanh và cắn chặt đối thủ để làm điểm tựa tung đòn.
- Cổ: Cổ phải to, dài vừa phải, xương cổ liền lạc (không có đốt xương rời rạc). Cổ to giúp gà chịu đòn tốt và tì đè khỏe.
- Thân Mình (Lưng, Lườn, Ghim):
- Lưng: Phải rộng, xuôi theo hình “giọt mưa” (phần cổ cao, đuôi thấp).
- Lườn: Lườn tàu (sâu) là tốt, giúp gà giữ thăng bằng. Tuyệt đối không chọn gà vẹo lườn.
- Ghim (Xương háng): Đây là bí mật của các sư kê. Hai xương ghim phải khít (vừa lọt ngón tay út) và đều nhau. Gà ghim khít thường đá đòn đau, tin chân. Gà ghim hở đá đòn gió, dễ bị bở hơi.
- Đùi và Chân: Đùi phải to, dài (trường đùi) để bật nhảy tốt. Chân nên chọn loại chân vuông (có góc cạnh), vảy khô, mỏng.
2. Bí Ẩn Của Các Loại Vảy: “Xem Chân Biết Đòn”
Trong sách “Thú Nuôi Gà Nòi”, vảy gà được xem là yếu tố quyết định đòn thế. Có hàng trăm loại vảy, nhưng tôi sẽ chỉ ra những loại quan trọng nhất bạn cần nhớ.
Những Loại Vảy “Thần Kê” (Gà Dữ – Nên Mua Ngay)
- Án Thiên: Một vảy lớn nằm ngang sát đầu gối (cao nhất trên chân). Gà này có sức bền bỉ và thường có đòn cáo.
- Phủ Địa: Tương tự Án Thiên nhưng nằm sát chậu (dưới cùng, gần ngón chân). Gà này rất lanh lẹ, thường chui luồn giỏi.
- Vấn Cán (Hoành Khai): Vảy nằm ngang cán. Lưu ý: Nếu đóng trên cựa là tốt (kích giáp), đóng dưới cựa hoặc ngay cựa đôi khi lại là điềm xấu tùy vị trí.
- Huyền Trâm: Một vảy nhỏ nằm giữa hàng thành và hàng quách, ngang với cựa. Gà này đâm cựa rất nghiệt, thường đâm vào mắt hoặc hầu đối thủ.
- Độc Giáp, Liên Giáp, Đại Giáp: Các vảy to do nhiều vảy nhỏ hợp lại. Nếu đóng ngay cựa là gà cực hay.
- Vảy Dép: Một lớp vảy mỏng lót dưới lòng bàn chân. Gà này đá đòn rất đau và hiểm.
Những Loại Vảy “Tử” (Gà Tệ – Nên Tránh Xa)
- Khai Hậu, Nát Hậu: Vảy phía sau chân bị nứt, bể hoặc không đều. Gà này thường yếu, đá không bền, về cuối trận dễ bỏ chạy.
- Cán Trên, Cán Dưới: Vảy vấn cán đóng sai vị trí (ví dụ đóng lửng lơ giữa ống chân).
- Sổ Chậu Tám Vảy: Gà có quá nhiều vảy dặm, rối rắm ở sát ngón chân. Loại này thường chậm chạp.
3. Màu Mạng Gà – Ngũ Hành Trong Kê Kinh
Theo quan niệm của người xưa (được ghi chép trong Kê Kinh Diễn Nghĩa), màu lông gà ứng với Ngũ Hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Việc chọn màu gà khắc chế đối thủ có thể gia tăng tỷ lệ thắng.
- Gà Nhạn (Màu trắng) – Mạng Kim: Thắng gà Xám (Mộc), thua gà Điều/Tía (Hỏa).
- Gà Xám – Mạng Mộc: Thắng gà Ó/Vàng (Thổ), thua gà Nhạn (Kim).
- Gà Ô (Màu đen) – Mạng Thủy: Thắng gà Điều/Tía (Hỏa), thua gà Ó/Vàng (Thổ).
- Gà Điều/Tía (Màu đỏ) – Mạng Hỏa: Thắng gà Nhạn (Kim), thua gà Ô (Thủy).
- Gà Ó/Vàng – Mạng Thổ: Thắng gà Ô (Thủy), thua gà Xám (Mộc).
Lời khuyên của nhà cái Bj38: “Gà Ngũ Sắc” (có đủ 5 màu) là loại gà không chịu ảnh hưởng của ngũ hành, thường là gà tài, không kỵ màu nào cả.
Giải Quyết Vấn Đề Nâng Cao & Lời Khuyên Chuyên Gia
Nhiều anh em hỏi tôi: “Tại sao gà em vảy đẹp, tướng tốt mà đá vẫn thua?”. Câu trả lời nằm ở “Gà Linh” và “Nết Gà”.
Đôi khi, có những con gà ngoại hình rất xấu, thậm chí dị tật, nhưng lại là “Linh Kê” ẩn tướng. Nếu bạn gặp những dấu hiệu sau, đừng vội bỏ qua:
- Gà Tử Mị: Ban đêm ngủ như chết, chân duỗi thẳng, cánh xõa, đầu gục. Nhìn rất thảm hại nhưng ra trường đá cực hay, thường có đòn “giả chết” rồi phản công bất ngờ.
- Gà Lông Voi: Lông cứng, xoắn như lò xo hoặc to như sợi kẽm. Đây là gà quý hiếm, gan lì có tiếng.
- Gà Trữ Thực Tả (Bầu diều bên trái): Thường gà bầu diều nằm bên phải, con nào nằm bên trái thường có đòn lối độc đáo.
- Gà Nhật Nguyệt: Gà có hai màu mắt khác nhau (ví dụ một bên đen, một bên vàng) hoặc hai màu chân khác nhau. Đây là loại gà cực kỳ hiểm hóc.
Sai lầm chết người cần tránh: Đừng bao giờ mua gà chỉ vì… nghe tiếng gáy hay. Tiếng gáy chỉ thể hiện độ sung mãn, không quyết định kỹ năng đá. Một con gà “im hơi lặng tiếng” nhưng chân vảy sắc sảo, ánh mắt lầm lì sát thủ mới là đối thủ đáng gờm.
Kết Luận
Nhìn gà biết lối đá là một nghệ thuật đòi hỏi sự quan sát tinh tế và kiến thức sâu rộng. Tóm lại, để chọn được một chiến kê ưng ý, bạn hãy nhớ kỹ 3 yếu tố cốt lõi:
- Ngoại hình cân đối: Đầu nhỏ, cổ to, mình bắp chuối, ghim khít.
- Vảy chân sạch sẽ: Ưu tiên Án Thiên, Phủ Địa, tránh Khai Hậu, Nát Hậu.
- Thần thái lì lợm: Mắt ếch, mỏ kín, không hoảng loạn.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
1. Gà chân xanh mắt ếch có đá hay không?
Có. Dân gian có câu “Chân xanh mắt ếch, đánh chết không chạy”. Loại gà này thường rất lì đòn và gan dạ, là một trong những dòng gà nên nuôi.
2. Làm sao để biết gà đá đòn mé hay đòn sỏ?
Gà đá đòn sỏ thường biết cắn vào mồng hoặc da đầu đối thủ để làm điểm tựa đá vào cổ. Gà đá đòn mé thường đá thốc vào mang tai hoặc mặt. Thường phải xem xổ (đá thử) mới biết chính xác, nhưng gà ghim khít thường đá mé rất tốt.
3. Vảy gà có thay đổi theo thời gian không?
Vảy gà hình thành từ nhỏ và ít thay đổi về cấu trúc chính (như Án Thiên, Phủ Địa). Tuy nhiên, độ sắc nét, màu sắc và độ khô của chân có thể thay đổi tùy theo chế độ dinh dưỡng và cách “làm nước”, “dầm cán” của người nuôi.
Bài viết được tổng hợp dựa trên kinh nghiệm thực tế và các tài liệu: “Thú Nuôi Gà Nòi” (Nguyễn Tú), “Kê Kinh Diễn Nghĩa” (Nguyễn Phụng Lãm) và “Kỹ Thuật Chăn Nuôi Gà”.